آسیبهای حاد ورزشی از جمله کشیدگیهای عضلانی و لیگامانی، از شایعترین علل مراجعه ورزشکاران به کلینیکهای پزشکی ورزشی محسوب میشوند. اصول کلاسیک درمانی نظیر RICE طی سالهای اخیر بر اساس مطالعات جدید دستخوش تغییرات اساسی شدهاند.
در حال حاضر، جدیدترین و معتبرترین رویکرد درمانی در منابع علمی پزشکی ورزشی، مبتنی بر ترکیب دو مدل POLICE و PEACE & LOVE است.
تحول از RICE به POLICE
الگوی RICE در گذشته با هدف کاهش درد و ادم توصیه میشد؛ اما دادههای جدید نشان میدهند که استراحت مطلق میتواند منجر به تأخیر در ترمیم بافت، تشدید خشکی مفصل، مهار عضلانی و بهبود نامطلوب شود. به همین دلیل، مدل POLICE معرفی شد:
POLICE
– محافظت ( Protection): پرهیز از فعالیتهای تشدیدکننده درد طی ۴۸–۲۴ ساعت نخست.
– بارگذاری بهینه (Optimal Loading): آغاز حرکتهای کنترلشده و بدون درد در مراحل اولیه جهت تحریک ترمیم بافت.
– یخ گذاری( Ice) : برای کاهش درد (اثر مشخصی بر بهبود بلندمدت ندارد).
– فشار( Compression ): کنترل تورم با استفاده از باند کشی.
– بالا نگه داشتن ( Elevation) : کمک به بازگشت وریدی.
*بارگذاری تدریجی و کنترلشده جایگزین استراحت مطلق شده و اصلیترین مؤلفه درمان اولیه محسوب میشود.
استاندارد جدید: مدل PEACE & LOVE
در سال ۲۰۱۹ مجله British Journal of Sports Medicine مدل جامعتری معرفی کرد که علاوه بر درمان اولیه، به جنبههای روانی، آموزشی و عملکردی نیز توجه دارد.
PEACE (مرحله مدیریت فوری پس از آسیب)
P Protection- : محافظت کوتاهمدت و کنترلشده (حداکثر ۳–۱ روز).
: Elevation- Eبالا نگه داشتن ناحیه آسیبدیده.
: Avoid Anti-inflammatory Drugs- A پرهیز از مصرف داروهای ضدالتهابی در مراحل اولیه ترمیم بافت نرم، بهدلیل احتمال اختلال در روند ترمیم.
: Compression –Cکمک به کاهش ادم.
: Education- E آموزش بیمار درباره اهمیت مشارکت فعال در روند توانبخشی.
) LOVE مرحله مداخله و توانبخشی مداوم(
: Load- L بارگذاری تدریجی، متناسب با تحمل درد.
: Optimism- O اهمیت نگرش مثبت و اطمینان بیمار نسبت به روند بهبود.
: Vascularization- V فعالیتهای هوازی زودهنگام برای بهبود خونرسانی و متابولیسم بافت.
: Exercise- E برنامه تمرینی اختصاصی برای بازیابی دامنه حرکتی، قدرت، کنترل عصبی–عضلانی و مهارتهای عملکردی.
*این مدل، ابعاد بیولوژیک و روانشناختی ترمیم بافت را همزمان پوشش میدهد و در استانداردهای جدید توانبخشی تأکید شده است.
کاربرد بالینی
۴۸–۲۴ ساعت نخست
محافظت نسبی و کنترلشده
استفاده از بانداژ فشاری
بالا نگه داشتن عضو
استفاده از یخ فقط برای کاهش درد
پرهیز از داروهای ضدالتهاب در برخی آسیبهای بافت نرم
آموزش بیمار درباره اهمیت حرکت زودهنگام
هفته اول
آغاز حرکات نرم و بدون درد
شروع ایزومتریکهای تحملپذیر
شروع تمرینهای هوازی با شدت خفیف (دوچرخه ثابت، راهرفتن، آبدرمانی)
هفته ۳–۱
تقویت ایزوتونیک
تمرینات تعادلی، حس عمقی و کنترل عصبی–عضلانی
الگوهای حرکتی اختصاصی برای رشته ورزشی
مرحله بازگشت به ورزش
تقارن قدرتی ≥ ۹۵–۹۰٪
موفقیت در تستهای فانکشنال (پرشها، چابکی، یویو تست)
عدم درد و ادم، دامنه حرکتی کامل
آمادگی روانی و اعتماد عملکردی
برنامه بازگشت تدریجی به بار تمرینی
فهرست منابع:
Dubois B, Esculier JF. Soft-tissue injuries simply need PEACE and LOVE. British Journal of Sports Medicine. 2020;54(2):72–73.
Bleakley CM, Glasgow P, MacAuley D. PRICE needs updating, should we call the POLICE? British Journal of Sports Medicine. 2012;46(4):220–221.
Brukner P, Khan K. Brukner & Khan’s Clinical Sports Medicine. 5th ed. New York: McGraw-Hill; 2017.
American College of Sports Medicine (ACSM). ACSM’s Guidelines for Exercise Testing and Prescription. 11th ed. Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins; 2021.
van den Bekerom MPJ, Struijs PA, Blankevoort L, Welling L, van Dijk CN, Kerkhoffs GM. Diagnosis and treatment of acute soft tissue injuries. Knee Surgery, Sports Traumatology, Arthroscopy. 2012;20(1):166–175.
Glasgow P, Phillips N, Bleakley C. Optimal loading: key to successful musculoskeletal injury management. British Journal of Sports Medicine. 2015;49(5):278–279.
